autor: Karolina Grzechowska

Choroba zwyrodnieniowa stawów (ChZS) w statystykach

Choroba zwyrodnieniowa stawów (ChZS) to najczęstsza choroba układu ruchu. Rozpoznaje się ją u ponad połowy osób po 40. roku życia. Niestety u co piątej z nich ChZS jest przyczyną istotnego ograniczenia sprawności.

„Problem jest wręcz kolosalny. Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła poprzednią dekadę dekadą kości i stawów, uznając, że choroba zwyrodnieniowa stawów to epidemia XXI w. Szacuje się, że w Polsce cierpi na nią 8-9 mln ludzi. To już nie są małe liczby, staje się chorobą powszechną” – skomentował prof. Damian Kusz, kierownik Kliniki Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu w Górnośląskim Centrum Medycznym.

Należy również dodać, iż społeczeństwo polskie się starzeje, więc problem będzie się pogłębiał. W 1950 r. mediana wieku Polaków wynosiła około 25 lat, a w 2016 r. sięgała już 40 lat. GUS przewiduje, że w związku z postępem procesu starzenia się społeczeństwa polskiego w 2040 r. mediana wieku przekroczy 50 lat.

Objawy Choroby zwyrodnieniowej stawów

Choroba zwyrodnieniowa stawów polega na zaburzeniu równowagi pomiędzy procesami degradacji i tworzenia chrząstki, co prowadzi do jej ubytku. ChZS może postępować przewlekle przez wiele, wiele lat i w początkowych etapie nie dawać żadnych objawów. W kolejnych stadiach, w zależności od stopnia zaawansowania choroby, mogą pojawić się poniższe symptomy:

• Ból stawu — nasila się w czasie poruszania chorym stawem
• Tzw. sztywność poranna stawu – zwykle 5 – 10 minut
• Sztywność i tzw. ból “startowy” występują w momencie podjęcia aktywności po okresie bezruchu
• Odgłos “trzeszczenia” w stawie związany m.in. ze zwiększonym tarciem powierzchni stawowych pozbawionych prawidłowej chrząstki stawowej
• Ograniczenie ruchomości w stawie
• Powiększenie obrysów stawu
• Niestabilność stawu
Więcej o objawach, czynnikach ryzyka i stadiach Choroby Zwyrodnieniowej Stawów można poczytać na stronie: https://zdrowystaw.pl/o-zwyrodnieniach-stawu/

Niestety ChZS to choroba nieodwracalna. Możemy jednak spowolnić jej rozwój, a także zwalczyć towarzyszące jej objawy stosując odpowiednią kurację. Najlepsze efekty uzyskamy jeśli połączymy metody niefarmakologiczne z farmakologicznymi pod okiem specjalistów, tj. lekarza, fizjoterapeuty i trenera personalnego.

Choroba zwyrodnieniowa stawów kojarzy się z podeszłym wiekiem. Jednak tak naprawdę „pracujemy nad nią” w młodości. Wszelkie urazy, nawyki żywieniowe, brak ruchu, nadmierne kilogramy i inne czynniki mają znaczący wpływ na to jak szybko pojawią się pierwsze objawy choroby zwyrodnieniowej stawów. Dlatego tak ważne jest korzystanie z usług trenera personalnego i fizjoterapeuty, którzy pomogą nam rozwinąć prawidłowe nawyki ruchowe. Ogromne znaczenie ma także wczesna diagnostyka choroby zwyrodnieniowej stawów oraz konsultacje u lekarza ortopedy czy reumatologa.

Rekomendacje leczenia Choroby Zwyrodnieniowej Stawów

Rekomendacje leczenia Choroby Zwyrodnieniowej Stawów ustalają Towarzystwa Reumatologiczne. Poniższa piramida została stworzona przez EULAR (Europejską Ligę do Walki z Chorobami Reumatycznymi).

 

Piramidę czytamy od dołu, tj. każdą terapię Choroby Zwyrodnieniowej Stawów rozpoczynamy od metod niefarmakologicznych (m.in. redukcji wagi, poprzez odpowiednią dietę i ćwiczenia fizyczne, czy fizjoterapii). Na tym etapie ogromnym wsparciem dla chorego jest współpraca z trenerem personalnym i fizjoterapeutą. Kolejnym krokiem jest włączenie (dodanie do metod niefarmakologicznych) doustnych leków przeciwbólowych. W pierwszym rzucie jest to paracetamol i leki z grupy tzw. SYSADOA – wolnodziałające leki objawowe w chorobie zwyrodnieniowej stawów (jedynym lekiem z tej grupy dostępnym bez recepty jest Piascledine). Następnie lekarz decyduje o włączaniu (dodawaniu) kolejnych grup leków z wyższych szczebli piramidy w zależności od stanu pacjenta. Na każdym etapie można uzupełnić leczenie o terapie miejscową (żele, spraye, plastry o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym) bądź dostawową (np. iniekcje z kwasu hialuronowego).

Analizując powyższą piramidę, na pierwszy rzut oka widać jak ważna jest równoczesna opieka lekarza ortopedy bądź reumatologa, fizjoterapeuty oraz trenera personalnego nad pacjentem z ChZS. Lekarz zalecając, obok leczenia farmakologicznego, metody niefarmakologiczne kieruje pacjenta do fizjoterapeuty zalecając równocześnie odpowiednią dietę i ćwiczenia, które pomogą zrzucić pacjentowi zbędne kilogramy i nie obciążą stawów, lecz wzmocnią mięśnie stabilizujące staw. Trener pomoże ułożyć jadłospis tygodniowy oraz harmonogram ćwiczeń. Ponadto doradzi jak wykonywać poszczególne ćwiczenia tak, aby nie obciążać objętego chorobą stawu. Natomiast fizjoterapeuta pomoże pacjentowi odblokować napięte bądź unieruchomione partie ciała, które wymagają wzmocnienia i ćwiczeń. Dzięki kompleksowej opiece chory szybciej poczuje ulgę i zmotywuje się do utrzymania zdrowego trybu życia, tak ważnego przy Chorobie zwyrodnieniowej stawów.

Literatura:
1. Lek. Zofia Guła, dr med. Mariusz Korkosz, Choroba zwyrodnieniowa stawów, Reumatologia – Medycyna Praktyczna, 2017
2. https://forsal.pl/galerie/1089499,zdjecie,1,liczba-ludnosci-w-polsce-prognozy-2040-demografia-polski-dane-gus.html
3. B. Leeb, Overview of the EULAR Recommendations for the Management of Osteoarthritis, Touch Briefings 2009: 18 – 20.

Polecamy także:

Piascledine – co kryje się pod tą tajemniczą nazwą? – wywiad z Karoliną Grzechowską