Ogólne zasady układania jadłospisu dla klienta

Pracując z pacjentami nie raz usłyszałam pytanie: – Jak właściwie powinienem/powinnam się odżywiać, co i kiedy jeść?
Na wstępie powiem – niestety dieta idealna nie istnieje, nie ma diety, która pasowałaby wszystkim. Każdy z nas jest inny, dlatego też każdy wymaga indywidualnego dopasowania sposobu odżywiania.
Poza tym coraz więcej możemy znaleźć sprzecznych ze sobą teorii, podejść żywieniowych, założeń odnośnie tworzenia diet. Co w takiej sytuacji zrobić? Przede wszystkim słuchać potrzeb klienta – po wstępnym wywiadzie żywieniowym, analizie wyników badań, zapoznaniu się ze stylem życia Waszego klienta powinniście być w stanie ułożyć odpowiednio dopasowany program żywieniowy.

Dla wielu osób dieta kojarzy się z ograniczaniem, głodem i rezygnacją ze wszystkiego co najlepsze. Aby zmienić takie podejście i nastawienie naszych klientów do diety musimy przygotować ich do długiego procesu zmian, wdrażanych stopniowo. Jednocześnie powinniśmy go kontrolować, wspierać oraz motywować, aby efekty były trwałe.

Tworzenie diety idealnej?

Jak już wspomniałam dieta idealna nie istnieje. Powinniśmy stworzyć dietę indywidualną, co wymaga odpowiednio przeprowadzonego wywiadu żywieniowego.

Ogólne założenia tworzenia diety

1. Dieta powinna być przystosowana do stanu zdrowia.

O stanie zdrowia naszego klienta rozmawiamy na pierwszej konsultacji, analizujemy wyniki badań, dolegliwości, objawy. Jeżeli podejrzewamy jakieś nieprawidłowości wówczas kierujemy do odpowiedniego specjalisty oraz ewentualnie zlecamy dodatkowe wyniki badań w celu potwierdzenia naszych podejrzeń. Pamiętajmy, że większość problemów zdrowotnych niesie za sobą konieczność wykluczenia pewnych produktów z diety, dlatego to obowiązek każdego dietetyka – sprawdzić stan zdrowia naszego klienta.

2. Dieta powinna dostarczać odpowiednie zapotrzebowanie energetyczne

W celu obliczenia odpowiedniej podaży energii należy wyliczyć podstawową i całkowitą przemianę materii na podstawie odpowiednich wzorów, a następnie wziąć pod uwagę cel naszego klienta.
Jeżeli celem jest redukcja tkanki tłuszczowej musimy uwzględnić odpowiedni deficyt kaloryczny, w celu wykorzystania magazynów w postaci tłuszczu. Jeżeli celem jest budowanie masy mięśniowej, wówczas niezbędne jest odpowiednie zwiększenie energetyczności jadłospisu, aby liczyć na efekty.
Oczywiście musimy pamiętać o tym, że wyliczanie na podstawie wzorów jest szacunkową wartością, dlatego zawsze należy kontrolować przyrosty oraz spadki masy ciała. Jeżeli zmiany sylwetkowe nie do końca spełniają naszego klienta oczekiwania – natychmiast reagujemy, wprowadzając zmiany

3. Dieta powinna być zbilansowana pod względem wartości odżywczych.

Odpowiednio zbilansowana dieta oznacza dopasowanie energetyczności jadłospisu, jak również dostarczenie odpowiedniej ilości makro- i mikroelementów.

Odpowiednio zbilansowana dieta to nic innego jak dostarczenie odpowiedniej jakości i ilości pożywienia i napojów w celu uzyskania energii do utrzymywania komórek, tkanek i narządów, a także do wspierania normalnego wzrostu i rozwoju. Krótko mówiąc dieta zbilansowana oznacza po prostu, że dieta spełnia nasze potrzeby żywieniowe.
W takim razie aby dieta była zbilansowana, musi dostarczać wszystkie niezbędne składniki odżywcze czyli: węglowodany, białka i tłuszcze.
W dobie dzisiejszych czasów przy różnych zaleceniach odnośnie spożycia poszczególnych składników odżywczych jakimi są białka, tłuszcze i węglowodany należy pamiętać, że i tak podstawą naszego żywienia powinny być warzywa. Pozostałe źródła makro- i mikro-elementów, jakimi są mięsa, ryby, jaja, produkty zbożowe, warzywa skrobiowe, rośliny strączkowe, owoce, tłuszcze itp. należy zawsze dopasować pod kątem zdrowia, stylu życia, preferencji i przekonań danej osoby.

4. Dieta powinna być zgodna z naszymi przekonaniami. 

Ostatni punkt tworzenia diety powinien uwzględniać przekonania naszego klienta. O poglądach się nie dyskutuje  Jeśli przychodzi do Was osoba z anemią z niedoboru żelaza, która absolutnie nie zje mięsa, wówczas nie ma sensu jej zalecać steka (mimo, że ma dużo żelaza), skoro jasnym jest, że ta osoba tego nie zje.
Klient nie je mięsa, my to jak najbardziej szanujemy i robimy dietę wegetariańską. Czyli jeśli klient chce przejść na konkretną dietę i stan jego zdrowia oraz inne czynniki mu na to pozwalają, to poprowadźmy go na takiej diecie.
Oczywiście możemy przedstawić nasze obawy i jakie mogą pojawić się konsekwencje zastosowania diety, jaką nasz klient preferuje. To my jesteśmy specjalistami i to my wiemy lepiej czy klient może zastosować jakąś dietę czy nie i to my dobieramy odpowiednie żywienie, a nie klient, jednak to on będzie je stosował lub rzuci w kąt ! Przypominam o złotej zasadzie dietetyki: „Przede wszystkim nie szkodzić”.
Podsumowując- aby stworzyć optymalną dietę dla naszego klienta musimy przede wszystkim zacząć pracę od dokładnego przeprowadzenia wywiadu żywieniowego, analizy wyników badań, ustalić cel, aby klient wiedział po co to robi! Wdrożenie odpowiedniej diety opartej na podstawach dietoterapii przyjdzie wtedy znacznie łatwiej i będzie to skutkowało zmianą stylu życia, a nie poczuciem, że jest to kolejna „dieta cud”.

Mgr Natalia Palmowska – Dietetyk firmy MEDFOOD ze specjalnością dietetyki klinicznej oraz sportowej. Ukończyła z wyróżnieniem studia licencjackie na kierunku Dietetyka na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim. Dodatkowo skończyła studia magisterskie na kierunku Ekonomia, jednak żywienie człowieka oraz sport były jej bliższe. Stale rozwija się w zakresie dietetyki klinicznej sportowej. Dietetyk z niekonwencjonalnym podejściem do diety. Najważniejsze dla niej jest dobre samopoczucie i zdrowie pacjentów. Jej „konikiem” jest dietetyka i suplementacja w sporcie.